شمس الدين احمد

42

خزائن الملوك ( فارسى )

مانند اسفنج ششم قرنيه است و آن پرده‌ايست صلب و شفاف مانند قرن سپيد كه بغايت تنك و باريك باشد و از اطراف صلبيه برآمده و محيط شده و بر همه طبقات و رطوبات كه تحت اوست پناه گشته جهت حفظ و مثال آن با رطوبت جليديه همچون مثال آبگينهء قنديل‌ست نسبت بضياى سراج و فى نفسها لون ندارد و رنگين مىنمايد از رنگ عنبيه كه زير آنست هفتم ملتحمه است كه ملاقى هواست و آن همه اجزاى چشم را پوشيده است مگر قرنيه قدرى از ان مكشوف مانده يعنى سياهى چشم قرنيه است و ماوراى آن ملتحمه و آن حجابىست مشف غليظ الجرم مختلط بعضلهاى محركهء چشم ممتلى بلحم سفيد چرب و برحسب راى امام اوحد بقراط از غشاى فوق القحف ناشى شده و بقول ارجيجانس و روفس از غشاى صلب دماغ رسته است و اين تشريح برطبق قول جمهور پيروان اطباى يونان‌ست و الا نزد بعضى طبقات جمله شش‌اند كه شبكيه را از طبقات نمىشمارند و نزد بعضى پنج كه عنكبوتيه را نيز از اجزاى شبكيه مىدانند و نزد بعضى چهار كه ملتحمه را نيز از شبكيه و عنكبوتيه مىشمارند و نزد بعضى سه كه عنبيه را از اجزاى مشيميه مىشمرند و در رطوبات سه‌گانه همه را اتفاق‌ست و كذا در طبقهء مشيميه اما متشرحين انگلستان در كرهء هريك چشم كه به عربى مقله گويند و آن نزد ايشان از اتصال قوسين دو كرهاى مختلف الطوالة مركب‌ست سه طبقات مفصلهء ذيل و سه رطوبات برطبق تشريح بالا مقرر كرده‌اند سه طبقات بدين تفصيل كه نخستين طبق برونى مركب‌ست از دو پرده يكى صلبيه دوم قرنيه ثانى طبق درميانى مركب‌ست از دو پرده يكى مشيميه دوم عنبيه و دو اجزاى ديگر كه وتر قرنيه و زوائد قرنيه نام دارد نيز داخل تركيب اوست و سوراخ مركز عنبيه را به عربى انسان العين و به فارسى مردمك گويند ثالث طبق درونى مركب‌ست از يك پرده كه شبكيه است و يك جزو ديگر كه منطقهء قرنيه نام دارد نيز داخل تركيب آنست و ملتحمه غشائىست المس كه بر سطح پيشين كرهء چشم پوشيده شده منعكس گرديده بر سطح پسين هر دو بالائين و زيرين اجفان چسپان مىشود و رطوبت بيضيه كه رطوبت آبىست ما بين وسعتى كه ميان طبقهء قرنيه و طبقهء عنبيه واقعست و آن را حجرة العين المقدم نامند و ما بين وسعتى كه پس طبقهء عنبيه و انسان العين و پيش منطقهء قرنيه و رطوبت جليديه واقعست و آن را حجرة العين المؤخر گويند محصورست و رطوبت جليديه كه رطوبت بلورىست پس از طبقهء عنبيه و انسان العين و پيش از رطوبت زجاجيه بذريعهء منطقهء قرنيه و زوائد قرنيه قائم‌ست و رطوبت زجاجيه در غشاى باريك واقعست و از ملحقات عينين‌ست حاجبين و اجفان و اهداب دماق ظاهره و ماق غائره و لحم الماق و جفن هريك مركب‌ست از ريشهاى عضلاتى و غضروف و غشاى ريشه‌دار و عقود خرد مانند سلك مرواريد خرد و هريك بدب ؟ ؟ ؟ راسه سه صف موى مىباشد سوم اذنين اما اذنين نزد پيروان اطباى يونان